ISO 9001 và ISO/IEC 17025 khác nhau thế nào? Doanh nghiệp nên chọn tiêu chuẩn nào?

ISO 9001 giúp cả công ty quản lý chất lượng bài bản. ISO/IEC 17025 chứng minh phòng thử nghiệm, hiệu chuẩn có năng lực kỹ thuật và kết quả đo đáng tin cậy. Bài viết so sánh hai tiêu chuẩn theo đối tượng, trọng tâm, hình thức cấp và giá trị mang lại, giúp doanh nghiệp chọn đúng tiêu chuẩn mình cần.
Khi tìm hiểu về chất lượng, nhiều doanh nghiệp hay nhầm giữa ISO 9001 và ISO/IEC 17025. Cả hai đều là tiêu chuẩn quốc tế và đều nói về “chất lượng”. Nhưng mục đích, đối tượng áp dụng và giá trị mang lại thì khác nhau rất nhiều.
ISO 9001 là gì?
ISO 9001 (bản hiện hành: ISO 9001:2015) là tiêu chuẩn về hệ thống quản lý chất lượng. Mọi tổ chức đều áp dụng được, bất kể ngành nghề hay quy mô: nhà máy, công ty dịch vụ, bệnh viện, trường học…
ISO 9001 tập trung vào:
Hiểu rõ nhu cầu khách hàng và làm khách hàng hài lòng.
Quản lý công việc theo quy trình rõ ràng, nhất quán.
Nhận diện rủi ro và cơ hội.
Liên tục cải tiến.
Nói gọn, ISO 9001 trả lời câu hỏi: “Công ty có làm việc bài bản, ổn định và luôn cải tiến không?”
ISO/IEC 17025 là gì?
ISO/IEC 17025 (bản hiện hành: ISO/IEC 17025:2017) là tiêu chuẩn dành riêng cho phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn. Ví dụ: phòng thí nghiệm kiểm tra mẫu, đơn vị hiệu chuẩn thiết bị đo, phòng QC trong nhà máy.
Tiêu chuẩn này yêu cầu phòng thí nghiệm chứng minh:
Nhân sự đủ trình độ và được đánh giá tay nghề.
Thiết bị được hiệu chuẩn và bảo trì đúng cách.
Kết quả đo truy về được chuẩn quốc gia/quốc tế (truy xuất nguồn gốc đo lường).
Phương pháp thử đã được kiểm chứng là cho kết quả đúng.
Tính được độ không đảm bảo đo, tức là kết quả có thể sai lệch trong khoảng bao nhiêu.
Tham gia thử nghiệm thành thạo, tức là so kết quả với các phòng thí nghiệm khác.
Hoạt động khách quan, không bị chi phối bởi lợi ích.
Nói gọn, ISO/IEC 17025 trả lời câu hỏi: “Kết quả đo, kết quả thử nghiệm này có đáng tin không?”
Bảng so sánh nhanh
Tiêu chíISO 9001ISO/IEC 17025Đối tượngMọi loại tổ chứcPhòng thử nghiệm, phòng hiệu chuẩnTrọng tâmHệ thống quản lý chất lượngNăng lực kỹ thuật và độ tin cậy của kết quảPhạm viToàn bộ tổ chức hoặc từng bộ phậnTừng phép thử, phép hiệu chuẩn cụ thểHình thứcChứng nhận (do tổ chức chứng nhận cấp)Công nhận (do cơ quan công nhận cấp, ở Việt Nam là BoA – chương trình VILAS)Câu hỏi chính“Quy trình có tốt và ổn định không?”“Kết quả có chính xác và tin được không?”Yêu cầu kỹ thuậtChung chung, không đi sâu vào đo lườngRất chi tiết: hiệu chuẩn, độ không đảm bảo đo, kiểm chứng phương phápGiá trị với khách hàngThể hiện công ty làm việc chuyên nghiệpKết quả được chấp nhận rộng rãi, kể cả ở nước ngoài (qua thỏa thuận ILAC)
Điểm khác biệt quan trọng nhất
Có ISO 9001 không có nghĩa là phòng thí nghiệm đủ năng lực kỹ thuật.
Một phòng thí nghiệm có thể có quy trình gọn gàng, hồ sơ đầy đủ theo ISO 9001. Nhưng ISO 9001 không kiểm tra thiết bị đo có chính xác không, kỹ thuật viên đo có đúng không, hay kết quả có sai số bao nhiêu. Đó là việc của ISO/IEC 17025.
Ngược lại, ISO/IEC 17025 đã bao gồm phần quản lý tương tự ISO 9001, nên phòng thí nghiệm đạt 17025 cũng đang vận hành theo các nguyên tắc quản lý chất lượng.
Doanh nghiệp nên chọn tiêu chuẩn nào?
Chọn ISO 9001 nếu bạn muốn nâng cao chất lượng quản lý cho cả công ty, đáp ứng yêu cầu đấu thầu, hoặc khách hàng yêu cầu chứng chỉ ISO.
Chọn ISO/IEC 17025 nếu bạn có phòng thử nghiệm hoặc hiệu chuẩn, và muốn kết quả được khách hàng, cơ quan nhà nước và đối tác quốc tế công nhận.
Áp dụng cả hai nếu bạn là nhà sản xuất có phòng QC hoặc phòng đo lường riêng. ISO 9001 cho toàn công ty, ISO/IEC 17025 cho phòng thí nghiệm.
Khi chọn đơn vị hiệu chuẩn, thử nghiệm: hãy hỏi về ISO/IEC 17025
Nếu bạn thuê ngoài dịch vụ hiệu chuẩn thiết bị hoặc thử nghiệm mẫu, đừng chỉ hỏi “có ISO không”. Hãy hỏi:
Đơn vị có được công nhận ISO/IEC 17025 không?
Phép đo bạn cần có nằm trong phạm vi được công nhận không?
Giấy chứng nhận hiệu chuẩn có ghi độ không đảm bảo đo và dấu công nhận không?
Ba câu hỏi này giúp bạn chắc chắn kết quả nhận được là đáng tin và được chấp nhận khi đánh giá, kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
ISO 9001 và ISO/IEC 17025, cái nào “cao” hơn?
Không có cái nào cao hơn. Hai tiêu chuẩn phục vụ hai mục đích khác nhau. Với phòng thí nghiệm, ISO/IEC 17025 phù hợp và có giá trị hơn.
Phòng thí nghiệm đạt ISO/IEC 17025 có cần thêm ISO 9001 không?
Không bắt buộc. Nhưng nếu cả công ty đã áp dụng ISO 9001, phòng thí nghiệm có thể dùng chung hệ thống quản lý đó.
Chứng chỉ có thời hạn bao lâu?
Thường là 3 năm với ISO 9001, có đánh giá giám sát hằng năm. Với ISO/IEC 17025, thời hạn và lịch đánh giá do cơ quan công nhận quy định (ở Việt Nam thường là 5 năm, có đánh giá giám sát định kỳ).
Bạn cần hiệu chuẩn thiết bị hoặc tư vấn về ISO 9001 / ISO/IEC 17025?
Liên hệ Micro Precision Calibration Vietnam để được tư vấn miễn phí: 02837696879 · vn-contact@microprecision.com · https://microprecision.vn/
